allah Allah'ı Düelloya Çağıran Adam: Ebu Tahir el-Cennabi

[Thus spoke Beavis]

 

Azizlerim bilirsiniz ki; dinler tarihi teorik tartışmalarla doludur; ancak tarihte çok az kişi bir dogmayı uygulamalı olarak test edecek kadar ileri gitmiştir. 10. yüzyılda Karmatiler, İslam dünyasının kalbine sadece kılıçlarıyla değil, tarihin en yıkıcı teolojik argümanıyla saldırdılar:

Alıntı

"Etrafında döndüğünüz bu küp ve öptüğünüz bu siyah taş, Arap paganizminden miras kalan ilkel fetiş objelerinden başka bir şey değildir."

Ve bunu sadece söylemekle kalmadılar; tarihin en büyük ve en kanlı ampirik felsefe deneyini sahneye koydular.

Yıl 930... Karmati lideri Ebu Tahir el-Cennabi, Mekke'yi bastığında amacı sadece ganimet değildi. O, gökyüzüne meydan okuyan radikal bir performans sanatçısı gibiydi. Hac ritüeli kanla kesilirken, Kabe'nin kapısına dikilip mitolojiyi gerçeğe çarpan o dondurucu cümleyi kurdu:

Alıntı

"Eğer bu ev gerçekten Tanrı'nınsa, gelsin ve beni durdursun!"

Gökler yarılmadı. Ebabil kuşları ufukta görünmedi. Şimşekler çakmadı.

Ebu Tahir, cennetten geldiğine inanılan Hacerü'l-Esved’i bir levye gibi kullanarak yerinden söktü. Taş tam 22 yıl boyunca onlarda kaldı ve kutsallığın sınırları en aşağılayıcı şekilde test edilerek bir tuvalet taşı olarak kullanıldı. Bu 22 yıl boyunca gökyüzünden gelen tek şey, sağır edici bir sessizlikti.

Evrenin mutlak yaratıcısının yeryüzündeki yegane sarayı ve günahları emen o meşhur kozmik taş; bir avuç radikal bedevi tarafından levyeyle sökülüp foseptik çukuruna basamak yapıldığında, o her şeye kadir irade neden 22 yıl boyunca mutlak ve sağır edici bir sessizliğe gömüldü?

Uğruna ordular feda edilen, kainatın merkezindeki mistik bir nesneyi koruma görevinin, yine o taştan medet uman zavallı ve ölümlü fanilere kalması sizce de teolojinin insanlık tarihine bıraktığı en rafine, en trajikomik şaka değil midir?

Ebu Tahir el-Cennâbî, dinler tarihinin gördüğü en acımasız ve en şeffaf hakikat deneyini yaptı; iddialar dağ kadar büyüktü ama gerçeklik ilk darbede un ufak oldu. Ebabil kuşlarının o gün hangi coğrafyada tatilde olduğunu bir kenara bırakalım; koskoca bir kutsallık, etrafına etten duvar örecek bir muhafız ordusu olmadığında kendi üzerindeki pisliği bile temizleyemiyorsa, biz tam olarak neye tapıyoruz? Taşın kendi içindeki mutlak güce mi, yoksa kendi varoluşsal çaresizliğimizi örtmek için bir parça mermerin sırtına yüklediğimiz o kırılgan illüzyona mı?

Dökülün bakalım, o 22 yıllık kozmik sessizliği hangi kıvrak argümanla temize çekeceksiniz?

 

Kaynaklar:

 

1. Daftary, F. (2007). The Ismāʿīlīs: Their History and Doctrines. Cambridge University Press. Link
2. Daftary, F. (1993/2011). “Carmatians.” Encyclopaedia Iranica. Link
3. Madelung, W. (1978). “Ḳarmaṭī.” The Encyclopaedia of Islam, 2nd ed. Brill. Link
4. Halm, H. (1996). The Empire of the Mahdi: The Rise of the Fatimids. Brill. Link
5. Walker, P. E. (1998). “The Ismāʿīlī Daʿwa and the Fatimid Caliphate.” Cambridge University Press. Link
6. Brett, M. (2001). The Rise of the Fatimids: The World of the Mediterranean and the Middle East in the Fourth Century of the Hijra, Tenth Century CE. Brill. Link
7. Plummer, L. (2022). The Qarmatian Daʿwah and Grievance: An Overview. University of Melbourne. Link
8. Fahes, F. A. (2018). Social Utopia in Tenth Century Islam: The Qarmatian Experiment. California State University. PDF
9. Dashti, R. (2020). Qarmatians and the Issue of Removing of the Black Stone in Historical Sources. International Journal of Iranian Studies. Scholar kaydı
10. Hajnal, I. (2008). “The Events of Paradise: Facts and Eschatological Doctrine in Medieval Ismāʿīlī History.” The Arabist. PDF
11. Peters, F. E. (1994). The Hajj: The Muslim Pilgrimage to Mecca and the Holy Places. Princeton University Press. Link
12. Peters, F. E. (1994). Mecca: A Literary History of the Muslim Holy Land. Princeton University Press. Link
13. Munt, H. (2016). “Pilgrimage in Pre-Islamic Arabia and Late Antiquity.” In V. Porter & L. Saif (Eds.), The Hajj: Pilgrimage in Islam. Cambridge University Press / British Museum.Link
14. Bursi, A. (2023). Traces of the Prophets: Relics and Sacred Spaces in Early Islam. Edinburgh University Press. Link
15. Brown, D. W. (2017). A New Introduction to Islam. Wiley-Blackwell. Link
16. Miskawayh. (11. yy.). Tajārib al-Umam / The Eclipse of the Abbasid Caliphate. Ed. & trans. H. F. Amedroz & D. S. Margoliouth. Link
17. Ibn al-Athīr. (13. yy.). Al-Kāmil fī al-Tārīkh. Link
18. Ibn al-Jawzī. (12. yy.). Al-Muntaẓam fī Tārīkh al-Mulūk wa-l-Umam. Link
19. Al-Masʿūdī. (10. yy.). Murūj al-Dhahab wa-Maʿādin al-Jawhar. Link
20. Al-Maqrīzī. (15. yy.). Ittiʿāẓ al-Ḥunafāʾ bi-Akhbār al-Aʾimma al-Fāṭimiyyīn al-Khulafāʾ. Link
21. Ibn Kathīr. (14. yy.). Al-Bidāya wa-l-Nihāya. Link
22. Al-Dhahabī. (14. yy.). Tārīkh al-Islām. Link
23. Al-Nuwayrī. (14. yy.). Nihāyat al-Arab fī Funūn al-Adab. Link